Pan Tadeusz

Pan Tadeusz, czyli Ostatni zajazd na Litwie. Historia szlachecka z roku 1811 i 1812 we dwunastu księgach wierszem, poemat Adama Mickiewicza wydany w 1834 w Paryżu; rękopis dzieła przechowywany jest w Zakładzie Narodowym im. Ossolińskich we Wrocławiu.

Dzieło (gatunek literacki: epopeja narodowa z elementami gawędy szlacheckiej) powstało w latach 1832-34 w Paryżu. Składa się z dwunastu ksiąg pisanych wierszem, trzynastozgłoskowym aleksandrynem polskim. Rękopis poematu znajduje się w Ossolineum we Wrocławiu wraz ze specjalną ozdobną szkatułką do jego przechowywania, z mahoniu i kości słoniowej, zamówioną przez Stanisława Tarnowskiego i wykonaną w 1873 przez lwowskiego artystę Józefa Brzostowskiego. Pierwsze wydanie "Pana Tadeusza" na ziemiach polskich powstało w Toruniu w 1858 r. w drukarni miejskiej dzierżawionej przez Ernsta Lambecka.

Czas akcji: pięć dni z roku 1811 i jeden dzień z roku 1812.

Materiały użyte podczas przygotowywania opracowań Pana Tadeusza na wyklady.org.

Ewa Horeszkówna, Gerwazy Rębajło, Wojski Hreczecha, Podkomorzy, Protazy Brzuchalski (Woźny), Rejent Bolesta, Asesor, Jankiel, Major Płut, Ryków, Maciej Dobrzyński, Bartek Prusak, Brzytewka, Konewka, Chrzciciel, Napoleon, Generał Henryk Dąbrowski, Generał Kniaziewicz

Zosia - kilkunastoletnia (czternastoletnia) dziewczyna, córka Ewy Horeszkówny, wnuczka Stolnika. Po śmierci matki zajmowała się nią krewna - Telimena, która usiłowała wychować panienkę na prawdziwą damę, nauczyć ją manier i ogłady, a następnie wprowadzić do towarzystwa.

Telimena - krewna Sopliców, opiekunka Zosi, „ciotka" Tadeusza, kobieta dojrzała, wyróżniająca się urodą. Na przyjęciach ukazywała się zawsze w wytwornej toalecie:

Hrabia Horeszko - dalszy krewny Horeszków, romantyk i niespełniony artysta, zapatrzony w modę angielską. Dziedziczył część majątku Stolnika, brakło mu funduszów na utrzymanie zamku i gotów był na odpowiednich warunkach oddać posiadłość Sędziemu.

Stolnik Horeszko, herbu Półkozic - „bogacz i famlijant, pierwszy pan w powiecie", właściciel zamku, o który toczył się późniejszy proces z Soplicami; ojciec Ewy Horeszkówny. Popierał Konstytucję 3 maja.

Sędzia Soplica - w utworze ukazany jako ideał szlachcica, tradycjonalisty, patrioty, dawny dworzanin Wojewody - ojca Podkomorzego, zapobiegliwy gospodarz, kawaler.

Tadeusz Soplica - tytułowy Pan Tadeusz, około dwudziestoletni młodzieniec, syn Jacka Soplicy i nieznajomej kobiety. Imię nadano mu na cześć wodza powstańców - Tadeusza Kościuszki.

Ksiądz Robak/ Jacek Soplica jest jedną z czołowych postaci epopei Mickiewicza. Poznajemy go jako mnicha (bernardyna) odzianego w habit i chodzącego po kweście, jednocześnie zaangażowanego w sprawy polityczne.

Utwór  nawiązuje do wydarzeń z przeszłości Polski i Litwy, obecne są w nim postacie historyczne, np. generał Dąbrowski, Kniaziewicz, Napoleon, pojawia się wspomnienie Tadeusza Kościuszki (na jego cześć bohater - tytułowy Pan Tadeusz nosi to samo imię). Epizody z historii Polski zaakcentowane są przede wszystkim w koncercie Jankiela, ale  o przeszłości naszego narodu, rozmawia również szlachta, poruszając kwestie polityczne  i społeczne.