Pan Tadeusz – wybrane cytaty

Wybrane cytaty z Pana Tadeusza.

„Litwo! Ojczyzno moja! ty jesteś jak zdrowie;  
Ile cię trzeba cenić, ten tylko się dowie,  
Kto cię stracił. Dziś piękność twą w całej ozdobie  
Widzę i opisuję, bo tęsknię po tobie." (fragment Inwokacji) 

 „Słońce ostatnich kresów nieba dochodziło,  
Mniej silnie, ale szerzej niż we dnie świeciło,  
Całe zaczerwienione, jak zdrowe oblicze  
Gospodarza, gdy prace skończywszy rolnicze  
Na spoczynek powraca. Już krąg promienisty  
Spuszcza się na wierzch boru i już pomrok mglisty,  
Napełniając wierzchołki i gałęzie drzewa,  
Cały las wiąże w jedno i jakoby zlewa;  
I bór czernił się na kształ ogromnego gmachu,  
Słońce nad nim czerwone jak pożar na dachu;  
Wtem zapadło do głębi; jeszcze przez konary  
Błysnęło, jako świeca przez okienic szpary,  
I zgasło. (...)" (opis przyrody) 

„Jak łatwo może człowiek popsuć szczęście drugim  
W jednej chwili, a życiem nie naprawi długim!" 

„Bardziej niźli z miłości, może z głupiej pychy  
Zabiłem; więc pokora, wszedłem między mnichy,  
 Ja, niegdyś dumny z rodu, ja, com był junakiem,  
Spuściłem głowę, kwestarz, zwałem się Robakiem,  
Że jako robak w prochu...

Zły przykład dla Ojczyzny, zachętę do zdrady  
Trzeba było okupić dobrymi przykłady,  
Krwią, poświęceniem się...

Biłem się  za kraj; gdzie? jak? zmilczę; nie dla chwały   
Ziemskiej biegłem tylekroć na miecze, na strzały.  
Milej sobie wspominam, nie dzieła waleczne  
I głośne, ale czyny ciche, użyteczne,  
 I cierpienia, których nikt...

Udało mi się  nieraz do kraju przedzierać,   
Rozkazy wodzów nosić, wiadomości zbierać,  
Układać zmowy - znają i Galicyjanie  
Ten kaptur mnisi - znają i Wielkopolanie!" (działalność konspiracyjna księdza Robaka) 

„Wojski pragnął młodzieńców poróżnionych zgodzić  
Przykładami mądrymi, więc zaczął wywodzić  
Historyją o dziku Nalibockich lasów  
 I o kłótni Rejtana z książęciem Denassów,  
Ale goście tymczasem skończyli jeść lody  
I z zamku na dziedziniec wyszli dla ochłody."

(fragment opowieści Wojskiego dotyczącej Rejtana, która nie znalazła swojego zakończenia w utworze)